W poszukiwaniu kompromisu dla Nadleśnictw Puszczańskich

Spotkanie stanowiło platformę do merytorycznej wymiany argumentów na temat nowo tworzonych, dziesięcioletnich planów gospodarczych. Dyskusja koncentrowała się wokół wdrażanej koncepcji Nadleśnictw Puszczańskich, mającej na celu ochronę najcenniejszych przyrodniczo obszarów i takie kreowanie gospodarki leśnej, które nie będzie miało negatywnych skutków gospodarczych i społecznych.

Zastępca dyrektora RDLP w Krośnie ds. gospodarki leśnej, Agata Nowakowska, witając gości, podkreśliła otwarty charakter rozmów: – Naszym celem jest wypracowanie rozwiązań, które pogodzą wiele, często sprzecznych, oczekiwań wobec bieszczadzkich lasów. To spotkanie jest elementem dialogu, w którym każdy głos – przedstawicieli organizacji przyrodniczych, lokalnych społeczności, samorządów, naukowców i leśników – jest dla nas równie ważny. Chcemy, aby Plany Urządzenia Lasu dla nadleśnictw Stuposiany i Lutowiska stanowiły wynik kompromisu społecznego opartego na merytorycznych argumentach – powiedziała dyrektor Nowakowska.

Dwa spojrzenia na bieszczadzkie lasy

Celem spotkania było wysłuchanie przez Dyrektora RDLP w Krośnie dyskusji wokół wniosków złożonych do projektów planów urządzenia lasu dla Nadleśnictw Lutowiska i Stuposiany. W trakcie spotkania zarysowały się dwa główne stanowiska. Przedstawiciele organizacji przyrodniczych (m.in. Fundacja Dziedzictwo Przyrodnicze, Inicjatywa Dzikie Karpaty, Greenpeace, Klub Przyrodników, Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków, Pracownia na Rzecz Wszystkich Istot) apelowali m.in. o znaczne rozszerzenie stref wyłączonych z użytkowania zasobów i zwiększenie powierzchni ochrony biernej obszarów.  Piotr Klub z Fundacji Dziedzictwo Przyrodnicze mówił o wizji Nadleśnictw Puszczańskich w której znaczna ich część jest wyłączona z prac gospodarczych. Pani Anna Treit z Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków podkreśliła rozczarowanie dotyczące wielkości strefy pozostawionej w ochronie biernej. Podnoszono zagadnienie planowania zabiegów gospodarczych na obszarach stanowiących proponowane przez organizacje pozarządowe rezerwaty, potrzebę zwiększenia ilości martwego drewna w lesie czy wyłączenia z prac leśnych stref przypotokowych.

 Z kolei przedstawiciele mieszkańców, zakładów usług leśnych, przedsiębiorców a także samorządowcy bardzo mocno podkreślali swoje obawy związane z brakiem perspektyw, możliwości zarobkowania i rozwoju ludzi mieszkających na terenie Bieszczad. Wójt Gminy Lutowiska, Janusz Krupa argumentował, że leśnictwo jest podstawą utrzymania wielu mieszkańców regionu, a nadleśnictwa pozostają kluczowymi pracodawcami. Podkreślił, że obecny, cenny stan bieszczadzkich lasów jest efektem wieloletniej pracy mieszkańców tego regionu i prowadzonej tam gospodarki leśnej. Rozwój turystyki w regionie nie jest podstawą utrzymania mieszkańców, a sama organizacja turystyki i dochody z niej płynące nie są stałe i wymagają wielu nakładów oraz nie pozostają bez wpływu na stan środowiska naturalnego. Tereny Gminy Lutowiska już teraz charakteryzują się wysokim, ponad 80-procentowym wskaźnikiem lesistości, a blisko połowa jej terenów objęta jest różnymi formami ochrony przyrody.

Głos nauki i leśników – w stronę równowagi

Przedstawiciele Generalnej Dyrekcji Lasów Państwowych oraz środowiska naukowego zwracali uwagę, że kluczem do sukcesu jest zrównoważone podejście do gospodarki leśnej i łączenie różnych funkcji lasu. Profesor Stanisław Drozdowski przytoczył sformułowanie, że leśnicy to powolna profesja w pędzącym świecie. Przyroda nie lubi rewolucji i pochopnych decyzji. Z kolei  Profesor Jerzy Szwagrzyk zauważył, że w soczewce bieszczadzkich lasów skupia się zarówno perspektywa lokalna jak i globalna, a unikalność tych terenów jest połączeniem ich niezwykłych walorów przyrodniczych oraz skomplikowanej historii regionu.

O samej koncepcji zrównoważonego łączenia funkcji lasu, z akcentem na ochronę wartości przyrodniczych, jaka przyświeca Nadleśnictwom Puszczańskim opowiadał Naczelnik Wydziału Urządzania Lasu Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych Bożydar Neroj, natomiast szczegóły dotyczące omawianych projektów planów przedstawił Naczelnik Wydziału Urządzania Lasu RDLP w Krośnie, Ireneusz Kimla.  W Nadleśnictwach Puszczańskich podczas tworzenia planu urządzania lasu tworzy i ujmuje w dokumentacji trzy strefy funkcjonalne (lub inaczej mówiąc obszary ochronne):

-strefa I jest wyłączona z użytkowania zasobów, i dla niej nie zaprojektowano wskazań gospodarczych. Według aktualnego projektu planu w Nadleśnictwie Lutowiska wynosi ona 1566 ha czyli 8,25 % do powierzchni ogólnej drzewostanów, natomiast w Nadleśnictwie Stuposiany 669 ha czyli 7,48 % powierzchni ogólnej drzewostanów.

- strefa II to strefa z ograniczeniem użytkowania zasobów. Ograniczenie polega na zastosowaniu innego rodzaju zabiegów, o mniejszej intensywności: to tak zwana rębnia przerębowa w drzewostanach jodłowych, a w młodszych lasach cięcia pielęgnacyjne czyli trzebieże, również z obniżoną intensywnością. W projekcie planu urządzania lasu w Nadleśnictwie Lutowiska powierzchnia z ograniczeniem to 573 ha tj. 3 % powierzchni lasów, a w Nadleśnictwie Stuposiany 1609 ha tj. 18% powierzchni lasów.

- pozostałe grunty leśne w obu Nadleśnictwach zaliczone są do strefy III i nie mają ponadnormatywnych ograniczeń użytkowania zasobów.

Sama idea strefowania została oceniona przez uczestników debaty jako dobry kierunek, choć wciąż trwają spory o proporcje między strefami.

Przedstawiciel wykonawcy planów urządzenia lasu, dyrektor Biura Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej w Przemyślu, Bogumił Dąbek wskazywał, że proponowane w PUL metody hodowli lasu, oparte m.in. na rębniach ciągłych, o niewielkiej intensywności sprzyjają kształtowaniu lasów o puszczańskim, zróżnicowanym charakterze, łącząc cele ochronne z produkcyjnymi. Zaznaczano również, że leśne planowanie opiera się na bardzo szczegółowej inwentaryzacji stanu lasów, a wynikające z tej inwentaryzacji zadania gospodarcze mają na celu zapewnienie trwałości oraz zdrowotność drzewostanów w perspektywie znacznie wykraczającej poza okres 10 lat obowiązywania planów.

Kolejne kroki

Zarówno treść złożonych do Planów Urządzania Lasu wniosków i uwag jak i przebieg piątkowej dyskusji  posłuży do wypracowania ostatecznej wersji Planów Urządzenia Lasu dla Nadleśnictwa Stuposiany oraz Nadleśnictwa Lutowiska jakie zostaną przedłożone do zatwierdzenia Ministrowi Klimatu i Środowiska.  Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krośnie w swoim procesie decyzyjnym będzie się kierował  dobrem ogólnym i troską o interes publiczny rozumiany zarówno w kontekście ochrony wartości przyrodniczych jak i tworzenia stabilnych warunków do rozwoju regionu i dobrostanu lokalnych społeczności.