Asset Publisher
Pięć faktów o Planach Urządzenia Lasu
W debacie publicznej coraz częściej pojawia się uproszczone stwierdzenie, że nadleśnictwo „działa bez planu”. To hasło brzmi mocno, ale nie oddaje rzeczywistego charakteru systemu zarządzania lasami w Polsce.
Plan Urządzenia Lasu (PUL) nie jest jednorazową decyzją administracyjną ani dokumentem tworzonym „od zera” co dekadę. Jest elementem ciągłego, wieloletniego systemu zarządzania lasem jako organizmem przyrodniczym i majątkiem Skarbu Państwa.
1. Las to złożony ekosystem.
Las nie funkcjonuje w cyklu 10-letnim. Drzewostany rozwijają się przez dziesiątki i setki lat, a decyzje hodowlane podejmowane przez leśników przynoszą efekty często po kilkudziesięciu latach. Dlatego kolejne Plany Urządzenia Lasu są rewizją poprzednich, kontynuują przyjęte kierunki hodowlane, obejmują dalszy ciąg przebudowy drzewostanów rozpoczętej wcześniej, dotyczą tych samych siedlisk, oddziałów, dróg i infrastruktury, uwzględniają zmiany, które zaszły w lesie w poprzednim okresie. System planowania odzwierciedla biologiczną ciągłość lasu a kolejne plany są etapami jednego, wieloletniego procesu, a nie odrębnymi, oderwanymi od siebie dokumentami.
2. Opracowanie PUL to procedura oparta na przepisach prawa.
Sporządzenie Planu Urządzenia Lasu nie zależy od czyjejkolwiek woli czy bieżącej sytuacji politycznej. To obowiązkowa procedura wynikająca z przepisów prawa. Obejmuje ona m.in. prace urządzeniowe w terenie, szczegółowe analizy stanu lasu, projektowanie działań gospodarczych i ochronnych, uzgodnienia i opiniowania, obowiązkowe konsultacje społeczne prowadzone w ustawowo określonych terminach. Proces ten uruchamia się w związku z kolejnym okresem planistycznym i musi zostać przeprowadzony, niezależnie od okoliczności.
3. Plan tworzą specjaliści a zatwierdza minister.
Często pojawia się przekonanie, że minister „ustala, jak będzie prowadzony las”. W rzeczywistości jego rola jest inna. Minister: nie projektuje etatów cięć, nie ustala składu gatunkowego odnowień, nie wyznacza sposobów prowadzenia poszczególnych drzewostanów. Treść PUL powstaje w toku specjalistycznych prac urządzeniowych i analiz. Zatwierdzenie planu przez ministra ma charakter aktu deklaratywnego, a nie konstytutywnego .Co to znaczy? Akt konstytutywny tworzy nowy stan prawny lub nowe uprawnienia. Akt deklaratywny potwierdza stan wynikający z wcześniejszego, przeprowadzonego zgodnie z prawem procesu. Treść planu powstaje wcześniej, w toku wieloetapowej procedury ustawowej. Zatwierdzenie potwierdza zgodność tego procesu z prawem, nie tworzy od podstaw zasad gospodarki leśnej.
4. Gospodarka leśna ma charakter ciągły.
Prawo nakłada na nadleśniczego obowiązek prowadzenia gospodarki leśnej i ochrony lasu w sposób ciągły. Obejmuje to m.in. zachowanie trwałości lasu, bezpieczeństwo ludzi (np. usuwanie drzew zagrażających przy drogach), ochronę przed szkodnikami, ochronę przeciwpożarową, zabezpieczenie majątku publicznego. Las nie funkcjonuje w trybie administracyjnej „pauzy”. Wstrzymanie działań może oznaczać realne zagrożenia dla ludzi, przyrody i mienia. Nie mamy więc do czynienia z „brakiem planu”, lecz z etapem proceduralnym związanym z formalnym potwierdzeniem kolejnej rewizji planu w systemie, który działa nieprzerwanie.
5. Rewizje planu są elementem systemu.
Każdy kolejny Plan Urządzenia Lasu analizuje wykonanie poprzedniego, uwzględnia zmiany przyrodnicze, gospodarcze i społeczne, koryguje działania w oparciu o aktualny stan lasu. To mechanizm podobny do okresowych przeglądów w infrastrukturze technicznej — nie wymiana systemu, lecz jego aktualizacja.
Podsumowanie.
Plan Urządzenia Lasu jest częścią wieloletniego, ciągłego systemu zarządzania lasami. Kolejne plany są rewizjami poprzednich i powstają w ramach ustawowo określonej procedury. Zatwierdzenie przez ministra ma charakter potwierdzający (deklaratywny), natomiast prowadzenie gospodarki leśnej stanowi realizację ustawowego obowiązku dbałości o majątek Skarbu Państwa i posiada charakter ciągły. Stwierdzenie, że nadleśnictwo „działa bez planu”, nie oddaje rzeczywistego charakteru tego systemu i upraszcza złożoną, wieloetapową procedurę do nieprawdziwego, hasłowego sformułowania. Gospodarka leśna to przemyślany i ciągły proces oparty na aspektach przyrodniczych gospodarczych i społecznych, który nie daje się zamknąć w spłyconych, jednowymiarowych twierdzeniach.
