Asset Publisher Asset Publisher

Nowoczesna technologia pomaga odkrywać historię ukrytą w terenie

Na terenie nieistniejącej już miejscowości Monastyr, w miejscu wpisanego do rejestru zabytków dawnego klasztoru Bazylianów, trwają intensywne badania z wykorzystaniem najnowszych technologii geodezyjnych, archeologicznych i konserwatorskich. Prace prowadzone są przez interdyscyplinarny zespół ekspertów i mają na celu dokładne rozpoznanie oraz udokumentowanie pozostałości historycznej zabudowy, niewidocznych dziś gołym okiem.

Badania rozpoczęto od stworzenia precyzyjnych numerycznych modeli terenu (NMT) na podstawie danych z lotniczego skanowania laserowego LiDAR. Opracowano m.in. model cieniowany, model nachylenia terenu oraz tzw. model otwartości nieba, które razem umożliwiają szczegółową analizę ukształtowania powierzchni. Dodatkowo przygotowano model pokrycia terenu, uwzględniający zarówno rzeźbę terenu, jak i aktualną roślinność oraz relikty dawnej zabudowy.

Na podstawie danych LiDAR oraz pomiarów terenowych opracowano plan sytuacyjno-wysokościowy, zawierający informacje o zachowanych elementach zabudowy – m.in. piwnicach, murach, cmentarzach, studniach i innych strukturach. W terenie wyznaczono siatkę pomiarową oraz trzy trwałe punkty odniesienia (repery), które zapewniają precyzję pomiarów.

Zespół badawczy w składzie: Marcin Piotrowski, Patrycja Piotrowska, Małgorzata Podgórska-Makal, Jakub Martyniuk oraz dr Paweł Sygowski, przygotował również dokumentację fotograficzną obecnego stanu obiektu.

W kolejnych miesiącach (lipiec–wrzesień 2025) realizowane będą nieinwazyjne badania geofizyczne: elektrooporowe, magnetometryczne i georadarowe. Pozwolą one „zajrzeć pod ziemię” bez naruszania warstw archeologicznych. Uzupełnieniem prospekcji będą punktowe wykopy sondażowe, których celem jest rozpoznanie funkcji zidentyfikowanych struktur i ocena stanu murów. Dodatkowo planowane są badania geochemiczne, polegające na analizie zawartości fosforu w glebie, co umożliwi precyzyjne określenie dawnych funkcji poszczególnych stref – np. miejsc pochówku, zabudowy mieszkalnej czy gospodarczej.

Wszystkie dane są systematycznie nanoszone na główny plan dokumentacyjny. Dzięki połączeniu nowoczesnych technologii z wiedzą specjalistów możliwe jest nie tylko odkrywanie zapomnianej historii, ale też jej ochrona i przekazanie kolejnym pokoleniom.