Nadleśnictwo Bircza to jedno z największych powierzchniowo nadleśnictw w Polsce,  które zarządza blisko 300 kilometrami kwadratowymi gruntów. To powierzchnia odpowiadająca niemal połowie Warszawy lub prawie całemu Krakowowi. Największym bogactwem tego regionu są lasy. O wyjątkowości tego miejsca decydują także niezwykła  różnorodność  przyrodnicza oraz walory krajobrazowe.
To także przedmiot dumy lokalnych społeczności, które od wieków są silnie związane z lasem. W sektorze leśno-drzewnym, usługowym i turystycznym znajduje bowiem pracę większa część mieszkańców regionu. Stąd też władze samorządowe aktywnie przyglądają się  leśnym pracom planistycznym i chętnie zabierają głos w debacie:
 - Jako Burmistrz Gminy Bircza z pełną odpowiedzialnością i powagą podchodzę do dyskusji nad przyszłością naszych lasów. Zgadzam się z głosami ekspertów i strony społecznej, że wybitne walory przyrodnicze tego terenu wymagają szczególnej uwagi i mądrej ochrony. Musimy jednak pamiętać, że lasy birczańskie to nie tylko ekosystem, ale także fundament życia społeczno-gospodarczego, na którym od pokoleń opiera się byt tutejszych rodzin - mówi Anna Szymaszek, Burmistrz Miasta i Gminy Bircza.

Birczańscy leśnicy doskonale zdają sobie sprawę z wyjątkowości przyrodniczej tego terenu, jego niezwykłej historii oraz  sytuacji społecznej.  Od kilkudziesięciu lat prowadzą gospodarkę leśną na tym terenie, z rozwagą gospodarując w lasach istniejących tu od kilkuset lat, a także tych, które powstały całkiem niedawno, bo w okresie powojennym.
Nadleśniczy Zbigniew Kopczak przypomina bowiem, że w Nadleśnictwie Bircza  lesistość wzrosła z 36% w 1946 roku do blisko 62% obecnie. Wzrost powierzchni lasów nastąpił w związku z zalesieniem gruntów porolnych, które obsadzone zostały głównie sosną. Przez kilkadziesiąt lat leśnicy zalesiali, pielęgnowali i chronili  uprawy i coraz starsze lasy sosnowe, a dziś sadzą w nich buki i jodły. 

Najnowsza inwentaryzacja terenowa w Nadleśnictwie Bircza  potwierdza, że w ciągu ostatnich dziesięciu lat stan lasów wyraźnie się poprawił.
– Lasy birczańskie cechuje wysoki stopień naturalności. W porównaniu z poprzednim dziesięcioleciem zwiększyła się powierzchnia młodych lasów pochodzących z naturalnych procesów odnowieniowych, przybyło też bardzo grubych drzew. O ponad jedną trzecią wzrosły też zasoby martwego drewna. To dobra wiadomość – podsumowuje Bogumił Dąbek, dyrektor Biura Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej w Przemyślu. 

Urządzeniowcy dostrzegają także szereg wyzwań, jakie stoją przed leśnikami.

 - W starszych lasach jodłowych obserwujemy niepokojące zjawisko zamierania jodły, spowodowane masowym występowaniem jemioły. W tych miejscach musimy planować działania z ostrożnością i rozwagą, tak, aby zwiększać odporność lasów na szkodliwe czynniki – dodaje Bogumił Dąbek. 

W tworzenie dokumentów planistycznych dla tego terenu zaangażowani są również  naukowcy, którzy równolegle do opracowywanego planu urządzenia lasu prowadzą audyt przyrodniczo-planistyczny dotyczący ustanowienia na tym obszarze odpowiednich form ochrony przyrody.  Dr hab. Jan Bodziarczyk, profesor Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie podkreśla wyjątkowe wartości przyrodnicze Nadleśnictwa:
 - Jestem bardzo pozytywnie zaskoczony pracą birczańskich leśników. Dobrze i rozważnie prowadzona gospodarka leśna, w połączeniu z żyznością tutejszych siedlisk przyniosła efekt w postaci ogromnej różnorodności przyrodniczej.  Jest ona widoczna zwłaszcza w wielogatunkowych lasach liściastych z udziałem lip, wiązów, klonów i grabów oraz w zbiorowiskach leśnych występujących nad potokami i ciekami wodnymi, których bogactwo gatunkowe jest wręcz unikalne w skali całej Polski. 

Podczas swoich prac badawczych naukowcy dostrzegają również potrzebę aktywnego działania na rzecz różnorodności birczańskich lasów i zwracania szczególnej uwagi na gatunki drzew występujące rzadziej, takie jak lipy, graby, klony, jawory czy dęby. Gatunki te odgrywają ważną rolę w zwiększaniu różnorodności i odporności drzewostanów. 
Projekt planu przewiduje szereg modyfikacji sposobu gospodarowania lasem zwiększających retencję wodną, zachowujących martwe drewno i mikrosiedliska oraz zróżnicowaną strukturę drzewostanów. Profesor Stanisław Drozdowski z Instytutu Badawczego Leśnictwa ocenia, że założone dla Nadleśnictwa Bircza modyfikacje świetnie wpisują się w oczekiwania związane ze zmianami środowiskowymi 
i społecznymi. 

Na bazie pracy wielu pokoleń leśników, którzy opiekowali się lasami birczańskimi, powstaje dziś nowa jakość. Nowatorski Plan Urządzenia Lasu będzie łączył potrzeby ochrony obszarów cennych przyrodniczo, wspierał zachowanie różnorodności biologicznej, a także odpowiadał na potrzeby społeczno-gospodarcze regionu.
– W ostatecznych rozstrzygnięciach dotyczących planu będziemy szukać kompromisu pomiędzy potrzebami lokalnej społeczności, w tym miejscami pracy w leśnictwie i przemyśle drzewnym, a potrzebą ochrony najcenniejszych przyrodniczo lasów – podkreśla Marian Pigan, dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krośnie.

Wypracowanie takiego kompromisu wymaga uwzględnienia wielu czynników. Na części obszaru Nadleśnictwa obowiązuje decyzja ministra ograniczająca pozyskanie drewna. Dodatkowo planowane jest utworzenie rezerwatu „Reliktowa Puszcza Karpacka”. Z drugiej strony lokalni mieszkańcy i samorządowcy, obawiając się utraty miejsc pracy, postulują ograniczenie powierzchni nowych rezerwatów. Różne oczekiwania mają zostać uwzględnione w projekcie zakładającym podział nadleśnictwa na trzy strefy o zróżnicowanym reżimie gospodarowania: strefę bez zabiegów, chroniącą najcenniejsze lasy, strefę z modyfikacjami zwiększającymi różnorodność oraz strefę z gospodarką leśną prowadzoną na dotychczasowych zasadach.
– Mam świadomość, że proces tworzenia planu urządzenia lasu dla Nadleśnictwa Bircza nie będzie łatwy. Istnieje wiele przeciwstawnych postulatów, z których każdy ma swoje uzasadnienie. Przygotowaliśmy jednak kilka wariantów działań, dlatego jestem optymistą – dodaje dyrektor Pigan.
Po uzyskaniu wymaganych opinii oraz zakończeniu konsultacji społecznych Plan Urządzenia Lasu zostanie zatwierdzony przez Ministra Klimatu i Środowiska.