Wywóz "wpław" to w latach 50-tych codzienny obrazek Bieszczadów

Budowa drogi leśnej w 1959r.

Podkarpacie posiada bogatą tradycję leśną i łowiecką. Obszar dawnej Puszczy Sandomierskiej, należącej do króla był miejscem polowań wielu monarchów. Na terenie Nadleśnictwa Kolbuszowa jedna z dróg leśnych nosi do dziś nazwę „Drogi Królewskiej”. Również Królewska Góra w pobliżu zamku odrzykońskiego, była zgodnie z lokalną tradycją miejscem polowań Kazimierza Wielkiego. W lasach Pogórza, w okolicy Sanoka i Leska, polował też król Władysław Jagiełło, który był gościem Piotra Kmity na zamku w Sobieniu (dziś teren rezerwatu przyrody „Góra Sobień”). Poczynając od XVII wieku spore obszary lasów królewskich na Podkarpaciu przeszły w ręce magnatów. Duże włości posiadali Potoccy z Łańcuta, Czartoryscy z Sieniawy i Sapiehowie z Krasiczyna.

Od II połowy XVIII wieku datuje się wyłączanie zarządzania lasami z ogólnego zarządu dóbr i powstawanie specjalistycznej służby leśnej. Interesującym faktem z historii leśnictwa na Podkarpaciu jest wydanie pierwszego w języku polskim podręcznika leśnictwa „Umiejętność lasowa czyli rękoksiąg dla właścicieli lasów i ich leśniczych pod tytułem Powszechna teoretyczno-praktyczna wszystkich lasowych umiejętności nauka”. Książka napisana na podstawie tłumaczenia z języka niemieckiego przez Filipa Jakuba Nałęcz Kobierzyńskiego, zarządzającego lasami w kluczu pruchnickim na Pogórzu Przemyskim, opracowana została w Węgierce w 1808 roku a wydana w Przemyślu w roku 1909. Napisana piękną staropolszczyzną jest dziś nie tylko zabytkiem kultury, ale i świadectwem dążeń do podniesienia na wysoki poziom gospodarowania w lasach. Zawiera też myśli, które po latach doczekały się uznania jako „ekologiczne”. Wynikało to z faktu, że w owym czasie niektóre regiony kraju cierpiały już na niedostatek drewna oraz odczuwały ekologiczne skutki zniszczenia lasów, co autor podręcznika zauważa we wstępie:

 „Przestraszone tak doświadczonym niedostatkiem drzewa narody lub smutnym przypadkiem niebacznego sąsiada ostrzeżone, nie chcąc utracić swego przemysłu, handlu, rolnictwa i własnej wygody, uznały za jedne z swych zasad: utrzymanie pozostałych szczątków swych lasów, zasiewanie nowych i pielęgnowanie onych a wszytkiech gospodarne użycie. Którą zasadę nazywam w moim języku Rzeczą lasową. Zaś ażeby ta zasada pożytecznie uskutkowaną i celowi swemu odpowiadającą być mogła, zebrano z niezawodnych doświadczeń reguły, które u nich są podstawą do osiągnięcia zbawiennego w oddaleniu najprzykrzejszego i najnieznośniejszego niedostatku drzewa, celu, który zbiór reguł nazywam Nauką lasową, która u tych bacznych narodów, przez nauczycielów z katedr we wszechnicach głoszona bywa”.

Wkrótce też prócz podręczników dla służby leśnej zaczęły się pojawiać kursy i szkoły kształcące leśników. Pierwsza znana nam szkoła dla leśniczych założona została w roku 1850 w Hołubli k. Przemyśla przez Sapiehów, właścicieli dóbr krasiczyńskich i prowadzona była przez Henryka Strzeleckiego, genialnego leśnika samouka. W ciągu kilkunastu lat działalności wykształciła ona kilkudziesięciu leśniczych, którzy znaleźli pracę głównie w dobrach sapieżyńskich.

Prawie sto lat później w tej samej okolicy, w zamku krasiczyńskim funkcjonowało Technikum Leśne. Była to już kolejna siedziba szkoły założonej w Bolechowie w roku 1883. Tę datę należy uznać za początek nieprzerwanej tradycji szkolnictwa leśnego na Podkarpaciu, której spadkobiercą jest obecnie Zespół Szkół Leśnych w Lesku. Przechowywany w szkolnym archiwum „Pamiętnik Cesarsko-Królewskiej Niższej Szkoły Lasowej w Bolechowie”, prowadzony w latach 1883-1938, zawiera ogromną wiedzę na temat kształcenia kadr leśnych podczas zaborów i w okresie międzywojennym. Zanim jednak szkoła ta znalazła się w Lesku, przechodziła skomplikowane dzieje. Okresowo znajdowała swoją siedzibę w Limanowej (1945-1950), Ojcowie (1950-1955), Głogowie Małopolskim (1946-1955) i Krasiczynie, gdzie w roku 1955 przeniesiono i połączono szkoły z Ojcowa i Głogowa. W tutejszym zamku Sapiehów, otoczonym wspaniałym parkiem przez 18 lat kształcono kadry leśne. Z dniem 1.09.1972 r. Technikum Leśne z Krasiczyna zostało przeniesione do nowo zbudowanego obiektu w Lesku, gdzie funkcjonuje do dziś jako Zespół Szkół Leśnych.

Na uwagę zasługuje działalność najstarszego stowarzyszenia leśników polskich, jakim jest Polskie Towarzystwo Leśne. Pod obecną nazwą Towarzystwo istnieje od 1925 roku, ale jego początki sięgają roku 1882, kiedy to we Lwowie odbył się I Walny Zjazd Galicyjskiego Towarzystwa Leśnego. Inicjatorem jego powstania był Henryk Strzelecki, który został pierwszym wiceprezesem towarzystwa. Funkcje prezesów każdorazowo powierzano właścicielom ziemskim upowszechniającym nowoczesne formy gospodarowania w lasach. W okresie międzywojennym Polskie Towarzystwo Leśne przyczyniło się do rozwoju leśnictwa w niepodległym kraju. II wojna światowa przerwała jego działalność na siedem lat. Wznowiono ją w roku 1946, a w rok później ukazał się kolejny numer "Sylwana" - najstarszego pisma leśnego w Polsce, wychodzącego od roku 1920. Przez długie lata w okresie międzywojennym i po wojnie jego redaktorem naczelnym był prof. Szymon Wierdak, profesor leśnictwa urodzony w Kobylanach k. Krosna.

Niepodległa II Rzeczypospolita przejęła lasy z terenu trzech byłych zaborów w bardzo złej kondycji zdrowotnej i mocno przetrzebione. Duże areały dawnych królewszczyzn zostały wyprzedane przez rządy zaborcze w prywatne ręce. W samej tylko Galicji rząd austriacki sprzedał w latach 1772-1910 ponad 676 tysięcy ha dawnych lasów królewskich. Trzeba też wiedzieć, że sprzedaż tych lasów w ręce prywatne związana była z wieloma nieprawidłowościami i nadużyciami. Przykładowo dobra krośnieńskie (16741 ha) sprzedano za cenę 3,35 zł od ha podczas gdy 1 sąg opału (tj. 4 metry przestrzenne) kosztował wówczas 10-16 złotych .

Druga połowa XIX wieku to okres dewastacyjnych wyrębów lasów w całych Karpatach. Tam, gdzie dotąd nie stanęła stopa ludzka, docierały ekipy drwali, wycinając karpacką puszczę dla szybkich zysków nowych jej właścicieli. Na nic zdawały się apele Galicyjskiego Towarzystwa Leśnego i światłych leśników o zaprzestanie rabunkowych wyrębów, o wprowadzenie odnowienia lasu – dobra natury ginęły w zastraszającym tempie. Lesistość całej Galicji spadła z 28,2% w 1824 roku do 24% pod koniec XIX wieku. Lesistość dzisiejszych Bieszczadów spadła od połowy XIX wieku z około 65-80% do poniżej 37 % na początku XX wieku. Miary zniszczeń dopełniła I wojna światowa. Tysiące hektarów lasów poszło pod topór na potrzeby wojska, do budowy umocnień, dróg „dylowanek”.

W 1924 roku powstała firma Lasy Państwowe, zarządzająca mieniem Skarbu Państwa, ale również organizująca polski przemysł drzewny. Jednocześnie też Lasy Państwowe wniosły duży wkład w ochronę rodzimej przyrody. W1928 roku ukazała się ustawa o zagospodarowaniu lasów państwowych, określająca zasady funkcjonowania LP, ochrony gruntów leśnych, regulująca kompetencje resortów w administrowaniu lasami i anulująca ustawodawstwo zaborców.

Odrodzona Rzeczpospolita miała wielkie szczęście do ludzi zarządzających lasami. W ciągu pierwszych lat doświadczeń organizacyjnych wypracowano model polskiego, odrodzonego leśnictwa. Nie sposób nie wspomnieć tutaj osoby Adama Loreta – pierwszego dyrektora LP w latach 1926-1939, rodaka ziemi podkarpackiej, urodzonego w Jaśle. Jego geniusz organizacyjny sprawił, że struktura wypracowana wówczas dla państwowego leśnictwa trwa już ponad 80 lat.

Adam Loret jest uważany za głównego twórcę sukcesu gospodarczego przedwojennego leśnictwa a także renomowanej firmy handlowej PAGED. Był dyrektorem Lasów Państwowych w różnych formach ich organizacji przez 18 lat!