17-10-2007
Tajemnicze czarcie jajo
tekst i zdjęcia: M. Scelina
Wśród obfitości grzybów, które występują w baligrodzkich lasach, niektóre wyróżniają się przedziwnymi kształtami. Jednym z nich jest sromotnik bezwstydny (Phallus impudicus). Można go spotkać już wczesnym latem, ale najliczniej pojawia się we wrześniu i październiku. Obecność dojrzałych owocników można wykryć już z odległości kilkunastu metrów po charakterystycznej unoszącej się w powietrzu woni wydzielanej przez grzyba w celu zwabienia much roznoszących zarodniki.
Naukowa nazwa łacińska (Phallus) jest zlatynizowanym greckim słowem określającym prącie, do którego podobne są dojrzałe osobniki sromotnika. Epitet gatunkowy oznacza po łacinie bezwstydny. Polska nazwa sromotnik to staropolskie określenie osoby okrytej hańbą, siejącej zgorszenie.
Dojrzały osobnik składa się z gąbczastego, pustego w środku trzonu z osadzonym na szczycie dzwonkowatym, pokrytym masą zarodnikową (glebą) kapeluszem. Masa zarodnikowa przywabia zapachem muchy i z czasem po jej usunięciu widoczna staje się przypominająca plaster miodu struktura kapelusza. Stadium młodociane owocników ma kształt miękkiego białego jaja ukrytego w ściółce i w tradycji ludowej nazywane jest „czarcim jajem”. Choć grzyb jest uznawany za niejadalny to jeszcze teraz można spotkać grzybiarzy, którzy wykopują owe „czarcie jaja”, rozkrawają je i zjadają młode owocniki. Ten oraz inne ludowe zabobony nawiązują do wierzeń z ubiegłych stuleci, ponieważ kształt dojrzałych owocników od prawieków pobudzał fantazję ludzką.
Budowa sromotników reprezentuje najwyższe stadium rozwoju grzybów podstawkowych. Sromotnik bezwstydny jest jednym z kilku spotykanych w Europie, znacznie więcej i o bardziej fantazyjnych kształtach gatunków występuje w tropikach.
Sromotnik bezwstydny podlega w Polsce ochronie gatunkowej. Oprócz niego w naszych lasach można znaleść również inne chronione i ciekawe grzyby np.: soplówkę jodłową czy szmaciaka gałęzistego. Dlatego zbierając grzyby jadalne nie niszczmy tych, które są niejadalne i trujące, każdy z nich w przyrodzie pełni ważną funkcję, a człowiekowi jeśli nie kulinarnych to dostarcza walorów estetycznych.
Zapraszamy do obejrzenia naszej galerii poświęconej występującym w baligrodzkich lasach grzybom.
Powrót....
)
)
)
)