|
W Nadleśnictwie Baligród od 1 stycznia 2006 r. obowiązuje nowy „Plan Urządzania Lasu” oraz „ Program ochrony przyrody” na lata 2006-2015.
Opracowania ten zostały wykonany przez Biuro Urządzania Lasu o/ Przemyśl, przy współpracy z Nadleśnictwem Baligród. Wielomiesięczne prace zarówno terenowe jak i kameralne przyniosły efekty.
Zacznijmy od wyjaśnienia czym zajmuje się urządzanie lasu oraz jaki jest cel programu ochrony przyrody.
URZĄDZANIE LASU, dział nauki i praktycznego leśnictwa zajmujący się planowaniem i organizacją przebiegu produkcji w gospodarstwach leśnych. W urządzaniu lasu dąży się do stałego wzrostu produktywności lasu i optymalizacji wielostronnych jego funkcji – zarówno produkcyjnych, jak i ochronnych, społecznych oraz estetycznych- przy zachowaniu pełni walorów przyrodniczych; techniki przy tym stosowane polegają m.in. na: pomiarach geodezyjnych, pomiarach drzewostanu, sporządzaniu map, ocenie warunków ekonomicznych i opracowaniu tzw. operatu urządzeniowego, w którym ustala się pożądany skład gatunkowy, rębnię, etat rębny oraz inne wskaźniki i szczegółowe wytyczne gospodarcze. Plan urządzania lasu dla poszczególnych nadleśnictw sporządza się zwykle na okres 10 lat.
PROGRAM OCHRONY PRZYRODY NADLEŚNICTWA, część planu urządzania lasu zawierająca kompleksowy opis stanu przyrody oraz zadania z zakresu jej ochrony; programy ochrony przyrody w nadleśnictwach są instrumentem proekologicznej gospodarki leśnej, kształtowania świadomości ekologicznej społeczeństwa i racjonalnej współpracy z organizacjami ochrony przyrody.
Położenie Nadleśnictwa Baligród na tle wielkoobszarowych form ochrony przyrody.
► OPIS STANU OCHRONY PRZYRODY NA OBSZRZE ZASIĘGU TERYTOLIALNEGO NADLEŚNICTWA .
Formy ochrony przyrody
· Rezerwaty istniejące
„Cisy na Górze Jawor” – rezerwat częściowy o powierzchni 3,02 ha. Położony jest na gruntach leśnictwa Bystre, w gminie Baligród.
Powstał w celu zachowania ze względów naukowych i dydaktycznych naturalnego stanowiska cisa pospolitego Taxus baccata. W 1997 roku stwierdzono tu 10 stanowisk cisa, liczących łącznie 234 okazy, w tym 207 drzewiastych i 27 krzewiastych. Otoczeniem chronionego gatunku jest ponad 100-letni starodrzew jodłowo-bukowy, współtworzący zespół żyznej buczyny karpackiej.
Z roślin chronionych oprócz cisa pospolitego, występuje tu także wawrzynek wilczełyko, pokrzyk wilcza-jagoda, lilia złotogłów, konwalia majowa i podkolan biały.
„Sine Wiry” – rezerwat częściowy o powierzchni całkowitej 450,49ha. (w tym na terenie Nadleśnictwa Baligród – 93,91 ha).
Położony jest na gruntach byłych miejscowości Zawój, Łuh i Jaworzec w gminie Cisna, Tworylne w gminie Czarna oraz Polanki i Studenne w gminie Solina, w woj. podkarpackim. Fragment na terenie Nadleśnictwa Baligród położony jest w leśnictwie Polanki.
Przedmiotem ochrony jest przełomowa dolina rzeki Wetlinki z korytem bogatym w liczne formy skalne w postaci progów, płyt ześlizgowych; osuwisko Połoma, jeziorko zaporowe, oraz otaczające rzekę zespoły leśne z fragmentami starodrzewów jodłowo-bukowych.
Z uwagi na znaczne zróżnicowanie szaty roślinnej, flora rezerwatu również jest bardzo bogata. Podawano stąd 350 gatunków roślin naczyniowych, w tym 28 gatunków chronionych – 21 objętych ochroną ścisłą, 7 częściową.
„Gołoborze” - rezerwat częściowy o powierzchni 13,90 ha. Położony jest na gruntach byłej miejscowości Huczwice, w gminie Baligród, województwie podkarpackim. Obejmuje oddział: 130a, b w leśnictwie Czarne.
Rezerwat powstał w celu zachowania ze względów naukowych, dydaktycznych i krajobrazowych „gołoborza stopniowo opanowywanego przez las”, chroni więc zachodzące tu procesy sukcesyjne.
Flora rezerwatu obfituje w rzadkie rośliny, w tym objęte ochroną gatunkową. Do ciekawszych należą: widłak wroniec, tojad mołdawski, parzydło leśne i ciemiężyca zielona.
Na terenie rezerwatu w 1996 roku powstała pierwsza na terenie Nadleśnictwa Baligród ścieżka przyrodnicza. Przebiega ona przez północno-zachodnią część obiektu udostępniając rezerwat turystom i jednocześnie służąc celom edukacyjnym. Przy granicy rezerwatu znajduje się źródło wody mineralnej (szczawy arsenowo-żelazistej).
Rezerwat Gołoborze.
„Woronikówka” – rezerwat częściowy o powierzchni 14,84 ha.
Położony jest na gruntach miejscowości Jabłonki, w gminie Baligród, w województwie podkarpackim. Obejmuje oddział 52 b w leśnictwie Bystre.
Powstał w celu zachowania ze względów naukowych i dydaktycznych naturalnego stanowiska cisa pospolitego Taxus baccata. W 1997 roku stwierdzono tu 51 stanowisk cisa, liczących łącznie 235 okazy, w tym 148 drzewiastych i 87 krzewiastych. Otoczeniem chronionego gatunku jest ponad 100-letni starodrzew jodłowo-bukowy, współtworzący zespół żyznej buczyny karpackiej, w partiach szczytowych przechodzący w kwaśną buczynę górską. W rezerwacie stwierdzono również płat cennej jaworzyny karpackiej z języcznikiem.
Z roślin chronionych oprócz języcznika zwyczajnego i cisa pospolitego występuje tu również wawrzynek wilczełyko, parzydło leśne, lilia złotogłów i storczyk męski. Rzadkie taksony subalpejskie reprezentują: wrotycz baldachogroniasty Klusjusza i ostrożeń wschodniokarpacki.
Kwiaty cisa pospolitego
§ Parki krajobrazowe
Nadleśnictwo Baligród położone jest na terenie dwóch parków krajobrazowych:Ciśniańsko-Wetlińskiego Parku Krajobrazowego obejmującego większość gruntów Nadleśnictwa i Parku Krajobrazowego Doliny Sanu obejmującego część wschodnią.
|
Park powstał na mocy rozporządzenia Nr 17 Wojewody Krośnieńskiego z dnia 27 marca 1992 .
|
Mapka sytuacyjna Ciśniańsko- Wetlińskiego Parku Krajobrazowego.
Całkowita powierzchnia Parku wynosi 51 013,75 ha, w tym 45 129 ha zajmują lasy (88%) oraz 3 600 ha – łąki i pastwiska. W ramach tej powierzchni grunty Nadleśnictwa Baligród obejmują 11 599,80 ha.
Park ma na celu ochronę walorów krajobrazowych i przyrodniczych zachodniej części Bieszczadów, przy jednoczesnym stymulowaniu życia społeczno-gospodarczego, przede wszystkim turystyki i rekreacji w myśl zasad zrównoważonego rozwoju. Pełni przy tym rolę otuliny Bieszczadzkiego Parku Narodowego.
Park odznacza się największą w Polsce lesistością sięgającą 83%, przy wysokim stopniu naturalności ekosystemów leśnych. Tutejsze drzewostany, zbudowane głównie z buka i jodły.
Park Krajobrazowy Doliny Sanu
Park powstał na mocy Rozporządzenia Nr 18 Wojewody Krośnieńskiego z dnia 27 marca 1992 roku
Mapka sytuacyjna Parku Krajobrazowego Doliny Sanu
Powierzchni parku wynosi 28 718 ha, z czego 26 323 ha to lasy i zadrzewienia (92%), a 1 478 ha to łąki i pastwiska (5%). Grunty Nadleśnictwa Baligród mają w niej niewielki udział –869,50 ha.
Park chroni malowniczą dolinę Sanu od źródeł po Jezioro Solińskie, stanowiąc jednocześnie naturalną otulinę dla Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Cele ochronne Parku wyznacza ukształtowanie krajobrazów, unikatowość elementów przyrodniczych, znaczne wyludnienie oraz bezpośrednie sąsiedztwo parku narodowego.
Wschodniobeskidzki Obszar Chronionego Krajobrazu
Powstał na mocy Rozporządzenia Wojewody Krośnieńskiego Nr 10 z dnia 2 lipca 1998 roku. Prawie w całości położony jest w Beskidach Wschodnich, jedynie północno-zachodni fragment leży na Pogórzu Dynowskim. Administracyjnie WOCHK znajduje się na terenie gmin: Baligród, Brzozów, Czarna, Dydnia, Komańcza, Lesko, Lutowiska, Olszanica, Nozdrzec, Sanok, Solina, Zagórz, Ustrzyki Dolne.
Całkowita powierzchnia Obszaru wynosi 99667 ha, z czego 6822,07 ha stanowią grunty Nadleśnictwa Baligród.
Omawiany Obszar charakteryzuje wysoka lesistość. W drzewostanach przeważają jodła i buk, często w starszych klasach wieku. Runo obfituje w gatunki rzadkie w tym objęte ochroną gatunkową. Należą tu m.in.: pióropusznik strusi, parzydło leśne, groszek wschodniokarpacki, podkolan zielonawy i listera jajowata. Rozległe kompleksy lasów charakteryzują się również bogactwem gatunkowym fauny. Występują tutaj typowe dla karpackich lasów drapieżniki jak: niedźwiedź brunatny, ryś, wilk oraz żbik. Cennym elementem fauny jest również introdukowany tu w latach 60-tych żubr. O wyjątkowych walorach krajobrazo-wych, poza wysoką lesistością, decyduje również ukształtowanie terenu – łagodne wzniesienia porozcinane bogatą siecią rzek i potoków, w wielu miejscach tworzących malownicze przełomy.
§ Natura 2000
Sieć Natura 2000 stworzono w celu zachowania szczególnie cennych i zagrożonych składników różnorodności biologicznej danego regionu biogeograficznego.
Sieć obszarów Natura 2000 obejmuje:
■ Obszary Specjalnej Ochrony (OSO),
■ Specjalne Obszary Ochrony (SOO),
Obszar obejmuje Bieszczadzki Park Narodowy (28 513,6 ha) oraz dwa parki krajobrazowe: Ciśniańsko-Wetliński Park Krajobrazowy (51 146 ha) z 6 rezerwatami przyrody: Cisy na Górze Jawor, Gołoborze, Olszyna Łęgowa w Kalnicy, Sine Wiry, Woronikówka, Zwiezło, oraz Park Krajobrazowy Doliny Sanu (34 856 ha) z 6-cioma rezerwatami przyrody: Hulskie im. Stefana Myczkowskiego, Krywe, Przełom Osławy pod Duszatynem, Śnieżyca wiosenna w Dwerniczku, Tarnawa, Zakole. Część leży na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu Beskidu Niskiego (82 408 ha) oraz Wschodniobeskidzkiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (98 882 ha). Obszar stanowi również część Rezerwatu Biosfery „Karpaty Wschodnie” (208 089 ha).
W zasięgu terytorialnym Nadleśnictwa Baligród Obszar zajmuje około 15233 ha.
Pomniki przyrody żywej, a więc jak definiuje ustawa „okazałych rozmiarów drzewa, krzewy gatunków rodzimych lub obcych”, pełnią ważną rolę naukową i dydaktyczną. Ze względu na swą długowieczność, dostarczają danych o biologii starych drzew i wpływie czynników zewnętrznych, a także o zdolnościach adaptacyjnych gatunków rodzimych do zmian warunków siedliskowych oraz do zmian całego ekosystemu. Gatunki obce przynoszą informacje o zdolności adaptacji do nowych siedlisk lub klimatu. Spełniają również rolę dekoracyjną oraz stanowią atrakcję turystyczną, związaną zarówno z wyglądem i rozmiarami, jak też z przypisanymi do nich prawdziwymi zdarzeniami historycznymi lub legendami.
Istniejące pomniki przyrody żywej
Na gruntach Nadleśnictwa znajdują się obecnie dwa pomniki przyrody. Jeden to wiekowy grab zwyczajny Carpinus betulus rosnący w obrębie działki biura Nadleśnictwa. Jest to jedyna pozostałość po istniejącym tu niegdyś dworze należącym do rodu Balów z Hoczwi – założycieli Baligrodu. Grab ma 18 m wysokości i 350 cm obwodu i liczy ponad 300 lat.
 Ok. 300 letni grab zwyczajny
Drugi z pomników przyrody żywej znajduje się na stromym stoku opadającym do kamieniołomu Zakładu Górniczego „Huczwice”. Jest to pomnik grupowy obejmujący stanowisko sosny wdziarowej. Obejmuje 34 sosny.
 Stanowisko „wdziar sosnowych”
§ Interesujące obiekty przyrody nieożywionej
Ciekawa budowa geologiczna obszaru na którym położone jest Nadleśnictwo Baligród znajduje swój wyraz m.in. w bogactwie form skalnych zlokalizowanych na jego terenie. Są to najczęściej wychodnie skalne – odsłonięte fragmenty odpornych na wietrzenie warstw, które grupują się najczęściej w partiach grzbietowych bądź na stromych stokach o znacznym nachyleniu. Podłoże geologiczne odsłania się często również w korytach potoków tworząc malownicze progi skalne.
Wychodnie skalne ( wybrane )
Wychodnie skalne w paśmie Chryszczatej
Wychodnie skalne w obrębie pasma Jawornego.
Wychodnie skalne w paśmie Łopiennika i Durnej
Wychodnia skalna na stokach Kiczory
Wychodnia na zboczu Wysokiej Skały
Wychodnie skalne na zboczach góry Tołsta
Wodospady
Jedno z najbardziej malowniczych odsłonięć warstw geologicznych na terenie Nadleśnictwa znajduje się w obrębie bocznego dopływu potoku Czartów Młyn. Wychodnia w postaci progu skalnego o wys. 5 m, wypreparowana w korycie potoku, ma formę wodospadu. Inny obiekt tego typu znajduje się w Stężnicy u ujścia potoku Berdysty do Stężniczki (Potoku Stężnickiego). Wodospad jest bardzo malowniczy, a uroku temu miejscu przydają porohy wypreparowane w korycie Stężniczki.
Kamieniołomy
Na terenie Nadleśnictwa Baligród znajdują się trzy kamieniołomy, przy czym tylko dwa z nich są czynne. Są to:
Kamieniołom Zakładu Górniczego „Huczwice” –eksploatowanym materiałem skalnym są piaskowce i łupki warstw lgockich (kreda).
Kamieniołom „Rabe” – eksploatowanym materiałem skalnym są piaskowce gruboławicowe warstw istebniańskich górnych (paleogen);
Kamieniołom w oddz 50 b (l-ctwo Bystre).– nieczynny; w znacznym stopniu zarośnięty roślinnością drzewiastą i krzewiastą; eksploatowanym materiałem były piaskowce isebniańskie.
 Kamieniołom Zakładu Górniczego „Huczwice”
Źródła
Źródła występujące na terenie Nadleśnictwa są najczęściej typu rumoszowego lub szczelinowego. Jakość wód jest dobra, przy czym są one zwykle nieznacznie lub średnio zmineralizowane.
Do znanych źródeł należą dwa zlokalizowane obok rezerwatu „Gołoborze”, w pobliżu ujęcia wód podziemnych – „Anna” i "Ignacy" oraz w miejscowości Bystre "Danusia" i "Hubert". Występują tu szczawy wodorowęglanowo-chlorowo-sodowe ze związkami arsenu, które, wraz ze źródłami spotykanymi w Kudowie Zdroju, stanowią unikat balneologiczny nie tylko w skali krajowej, ale i europejskiej.
Źródła wód mineralnych znajdują się również w Roztokach Dolnych (źródło zboczowe „Oaza”), Kielczawie (źródło podstokowe „Jan”) i Mchawie (źródło przykorytowe, szczelinowe („Wiesław”).
Ujęcia wód mineralnych
Na terenie Nadleśnictwa Baligród stwierdzono występowanie wód mineralnych w miejscowościach Rabe-Bystre oraz Łubne. W miejscowości Rabe występują szczawy wodorowęglanowo-chlorkowo-sodowe, fluorkowe oraz wody słabo zmineralizowane typu wodorowęglanowo-wapniowego, fluorkowego, zlokalizowane na głębokości 75 m. W trakcie poszukiwań wód mineralnych nawiercono 4 otwory głębinowe.
Sztolnie
Z czasów kiedy w okolicach Baligrodu poszukiwano złóż arsenu, tu i ówdzie zachowały się sztolnie. Najbardziej znany i jednocześnie najlepiej dostępny obiekt tego typu znajduje się naprzeciwko rezerwatu „Gołoborze”.
Zgodnie z ustawą o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 roku za użytek ekologiczny uznane być mogą „zasługujące na ochronę pozostałości ekosystemów mających znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej – naturalne zbiorniki wodne, śródpolne i śródleśne oczka wodne, kępy drzew
i krzewów, bagna, torfowiska, wydmy, płaty nieużytkowanej roślinności, starorzecza, wychodnie skalne, skarpy, kamieńce, siedliska przyrodnicze oraz stanowiska rzadkich lub chronionych gatunków roślin, zwierząt i grzybów, ich ostoje oraz miejsca rozmnażania lub miejsca sezonowego przebywania”.
Na terenie Nadleśnictwa Baligród do tej pory utworzono jeden użytek ekologiczny (oddz. 159g, obręb Bukowiec).
Użytek obejmuje wąski pas zarośli nadrzecznych, ciągnący się pomiędzy Solinką a drogą asfaltową na przestrzeni około 800 m. W części południowej ma charakter zadrzewień porastających dość stromą nadrzeczną skarpę, ku północy teren się obniża, a zadrzewienia stopniowo zastępują słabo zwarte zarośla, gdzieniegdzie oplecione chmielem. Użytek, zgodnie z zapisem zawartym w uchwale, ma spełniać rolę osłony biologicznej. Na jego terenie zakazuje się: biwakowania, budowy nowych urządzeń turystycznych, wprowadzania sztucznych zadrzewień i zalesień, wykonywania urządzeń melioracyjnych mogących zakłócić istniejące stosunki wodno-wilgotnościowe gleby, pozyskiwania kopalin oraz wprowadza ograniczenie w wycinaniu drzew z wyjątkiem usychających (§ 2).
Do zobaczenia na leśnej ścieżce. | 
